Domeindenken zit ons dwars
Minderheidskabinet zoekt steun
Het minderheidskabinet zoekt nog steeds krampachtig steun voor de financiële kant van de kabinetsplannen. Partijen zijn het met name oneens over wie de rekening voor de kabinetsplannen moet betalen. Moet dat via bezuinigingen op uitkeringen, het zwaarder belasten van inkomsten uit arbeid, of via het zwaarder belasten van vermogen? De bezuinigingsvoorstellen op de sociale zekerheid zijn voorlopig van tafel, en dat geeft ruimte om met de sociale partners overleg te starten over een mogelijk sociaal akkoord.
Domeindenken
Bij het bespreken van begrotingsvoorstellen, wordt vrijwel altijd het domeinbeginsel gehanteerd. Dat heeft als consequentie dat aan wijzigingsvoorstellen verbonden kosten moeten worden gecompenseerd door lagere uitgaven in hetzelfde deel van de begroting. Dat beginsel wordt ook wel het domeinbeginsel genoemd. Indien coalitiepartijen bij de formatie eenmaal hebben afgesproken zaken ongewijzigd te laten (zoals bijvoorbeeld de fiscale aftrekbaarheid van de hypotheekrente), dan is het bijna onmogelijk dat punt bij de begrotingsonderhandelingen te betrekken. Duidelijk is dat het parlement door hantering van het kasstelsel in combinatie met het domeindenken op achterstand staat: het krijgt onvoldoende informatie om met alternatieven te komen en kan daardoor zijn budgetrecht niet volwaardig uitoefenen. Het kabinet start daarentegen met een voorsprong.
Het huidige kasstelsel is niet doelmatig en knelt
In het huidige kasstelsel mogen meevallers niet worden doorgeschoven naar het volgende jaar, ook niet voor hetzelfde doel, maar moeten ze worden gebruikt om de staatsschuld te verlagen. Dat heeft bijvoorbeeld tot effect dat de aanzienlijke meevaller bij de hersteloperatie van de te veel betaalde belasting in box 3, van vermoedelijk zo’n tien miljard, niet kan worden gebruikt voor het oplossen van de forse knelpunten bij de invoering van een vermogenswinstbelasting, nota bene in hetzelfde domein, of voor andere prioriteiten.
Overstap naar baten-lastenstelsel bepleit
Het zijn niet de minsten die er voor pleiten afscheid te nemen van het huidige door Financiën gehanteerde (gebrekkige) huishoudboekjesysteem; een systeem dat geen inzicht geeft in de baten en lasten en dat werkt zonder een balans met bezittingen.
Oud-ASML-topman Peter Wennink noemde de huidige wijze van boekhouding middeleeuws. Arno Visser, oud-president van de Algemene Rekenkamer, meent dat het parlement op die wijze informatie wordt onthouden bij de uitoefening van het budgetrecht.
Draagvlak voor kabinetsbeleid vraagt om een meerderheidskabinet
Inmiddels is wel duidelijk dat er nauwelijks maatschappelijk draagvlak bestaat voor het beleid van het huidige minderheidskabinet. Het niet betrekken van linkse partijen zoals PRO bij de kabinetsformatie is duidelijk een gemiste kans. Regeren is vooruitzien. Bij de kabinetsformatie is duidelijk onvoldoende nagedacht over het zeker stellen van voldoende steun in de Eerste Kamer.
Bestuurslid VGOmedia
